» Wat is op staande voet?

Ontslag op staande voet betekent: het onmiddellijke einde van de arbeidsovereenkomst. Het kan alleen worden gegeven indien er een dringende reden voor het ontslag is.

Degene die het ontslag op staande voet geeft moet de aanwezigheid van een dringende reden aantonen. Het ontslag dient direct te worden gegeven, niet op termijn. Het is niet mogelijk ontslag op staande voet met terugwerkende kracht te geven of te nemen.

Een dringende reden is aanwezig indien er sprake is van eigenschappen, gedragingen of daden van de werkgever of de werknemer, waardoor van de andere partij in redelijkheid niet kan worden verlangd dat die de arbeidsovereenkomst laat voortduren. Zowel de werkgever als de werknemer kunnen wegens dringende redenen het dienstverband beëindigen bijvoorbeeld bij diefstal, mishandeling of werkweigering. Als de werkgever altijd het loon te laat betaalt of de werknemer te gevaarlijk werk laat doen, kan dit een dringende reden zijn voor de werknemer. De wetgever geeft een aantal dringende redenen (art. 7: 678 en 7:679 BW), maar deze opsomming is niet limitatief.

Er mag met meerdere daden of gedragingen rekening worden gehouden, zodat een opeenstapeling van op zichzelf onvoldoende feiten tezamen wel een dringende reden kan vormen (de bekende druppel die de emmer doet overlopen). Bijvoorbeeld als iemand steeds te laat komt, ook na daarvoor enkele malen te zijn terechtgewezen.

» Wettten en regels: geldigheid ontslag op staande voet

De geldigheid van een ontslag op staande voet wordt getoetst aan vier criteria.
1. Is er sprake van objectieve dringendheid, d.w.z. heeft de gedraging in het algemeen te gelden als dringende ontslaggrond, bijv. diefstal ?
2. Is er sprake van subjectieve dringendheid, d.w.z. levert de gedraging in dit specifieke geval een dringende ontslagreden op ? Soms wordt dit niet het geval geacht door de rechter, bijv. indien een lang in dienst zijnde goed functionerende werknemer een heel klein bedrag ontvreemdt.
3. Welke zijn de persoonlijke omstandigheden van de werknemer ? Bijv. de duur van zijn dienstverband, zijn staat van dienst, de gevolgen voor hem van het ontslag. De werknemer kan weliswaar persoonlijke omstandigheden aanvoeren, maar al kan hem geen verwijt worden gemaakt, toch kan het ontslag op staande voet gerechtvaardigd zijn.
4. Is het ontslag onverwijld medegedeeld? Het ontslag op staande voet moet meteen (= onverwijld) worden gegeven en ook moet de ontslagreden meteen worden meegedeeld (artikel 7:677 lid 1 BW). Soms wordt de werknemer op staande voet ontslagen zonder dat hij weet waarom, dat is in strijd met de wet en nietig.

Wel is het mogelijk dat de werkgever enige tijd neemt om een onderzoek in te stellen. Meestal wordt de werknemer tijdens het onderzoek geschorst.
De tijdsduur die de werkgever gegund wordt voor het onderzoek hangt af van de omstandigheden. In het algemeen wordt van de werkgever verlangd dat hij de werknemer hoort voordat hij tot ontslag op staande voet overgaat.

Het komt zelden voor dat een werknemer ontslag op staande voet neemt, omdat hij dan een groot risico neemt wegens vrijwillige werkloosheid geen WW-uitkering te ontvangen.

» Juridische vervolgstappen

Als een ontslagen werknemer van mening is dat er geen sprake is van een dringende reden dan heeft hij de keus tussen een vordering op grond van de vernietigbaarheid van de opzegging en een vordering op grond van schadeplichtigheid van de werkgever.
Bij een beroep op de vernietigbaarheid dient de werknemer zich uitdrukkelijk beschikbaar te houden voor zijn werk. Bij een vordering inzake schadevergoeding hoeft dit niet.
Bij een beroep op de vernietigbaarheid wordt het dienstverband voortgezet. Als de werknemer schadevergoeding eist, legt hij zich neer bij het ontslag.

De werkgever heeft bij een ontslag op staande voet een bewijsrisico. Daarnaast loopt de werkgever het risico dat, als de kantonrechter van mening is dat het ontslag ten onrechte is gegeven, hij het loon dient door te betalen vanaf de ontslagdatum tot het moment dat de arbeidsovereenkomst rechtsgeldig is beëindigd.

Het is raadzaam bij een ontslag op staande voet direct naar een advocaat te gaan vanwege het feit dat de advocaat dan gezien de omstandigheden kan kiezen om te trachten te schikken, dan wel een beroep te doen op de vernietigbaarheid van het ontslag, dan wel aanspraak te maken op (gefixeerde) schadevergoeding. Slechts zelden zal de advocaat een vordering indienen om het herstel van de dienstbetrekking te vorderen.
Ook kan de advocaat de werknemer begeleiden bij het aanvragen van een uitkering.